Toneelhuis is één van de drie stadstheaters en de grootste theatergroep van Vlaanderen. Dit gezelschap is ontstaan in 1998 na een fusie van de Antwerpse Koninklijke Nederlands Schouwburg (KNS) en de Gentse Blauwe Maandag Compagnie.
Onder leiding van Luk Perceval speelde het Toneelhuis een vooraanstaande rol in de toenmalige theaterproductie. Zijn artistieke visie zorgde voor verschillende nominaties en prijzen voor het Toneelhuis. Nadat Perceval in 2005 werd aangesteld als huisregisseur van de Schaubühne am Lehniner Platz Berlin, nam Josse De Pauw voor één jaar het artistieke leiderschap waar.
Sinds 2006 is de artistieke leiding van Toneelhuis in handen van theatermaker Guy Cassiers. Guy Cassiers was van 1999 tot 2006 artistiek leider van het ro theater in Rotterdam. Daar maakte hij onder andere een bejubelde vierdelige cyclus rond de roman A la recherche du temps perdu van Marcel Proust.
Bij zijn aanstelling in Antwerpen besloot Cassiers het klassieke model van het stadstheater – een vast ensemble van acteurs rond één of meer vaste regisseurs – te vervangen door een nieuw model. Cassiers nodigde zes theatermakers uit om samen met hem Toneelhuis te bewonen: Benjamin Verdonck, Wayn Traub, Lotte van den Berg, Olympique Dramatique, De Filmfabriek / Peter Missotten en Sidi Larbi Cherkaoui. Het gaat om een jonge generatie makers die reeds een bepaald artistiek traject hebben afgelegd. Samen vormen zij het veelzijdige artistieke profiel van Toneelhuis.
Naast diversiteit is dynamiek één van de kenmerken van Toneelhuis. Sinds 2009-2010 heeft de artistieke constellatie nieuwe contouren. Intussen heeft Lotte van den Berg met Omsk in Dordrecht (NL) een eigen structuur en hebben Sidi Larbi Cherkaoui en Wayn Traub subsidies ontvangen om respectievelijk een autonoom dans- en een muziektheatergezelschap uit te bouwen. Toneelhuis blijft met deze vertrekkende artiesten in nauw contact. Tegelijk vervoegen twee nieuwe theatermakers de rangen: toneelauteur, essayist en dichter Bart Meuleman en Abke Haring, schrijfster en actrice.
De artistieke aspiraties van deze theatermakers vormen de gloeiende kern van Toneelhuis. Hun verbeelding is de motor van het theater. Het gaat om zeer verschillende en eigenzinnige makers, die het kloppende hart van Toneelhuis vormen. Theater, dans, video, performance en muziek zitten samen aan tafel. Toneelhuis wil die artistieke verscheidenheid alle kansen geven. Hoe verschillend de makers onderling ook zijn, ze hebben gemeen dat ze zich weinig gelegen laten aan de conventionele codes van het theater. Positief geformuleerd zijn ze allen op zoek naar nieuwe uitdrukkingsvormen en nieuwe vormen van theatrale communicatie met het publiek.
Vanuit die diversiteit worden actuele inhouden gethematiseerd. Macht en politiek bij Guy Cassiers (Triptiek van de macht), de interculturele dialoog bij Sidi Larbi Cherkaoui (Myth en Origine), authenticiteit en geloof bij Lotte van den Berg (Winterverblijf), reflectie op stedelijkheid bij Benjamin Verdonck, ritualiteit bij Wayn Traub, een eindtijdaanvoelen bij Peter Missotten en de dynamiek van een gesloten gemeenschap bij Olympique Dramatique. Bart Meuleman en Abke Haring gaan in hun teksten en voorstellingen de vulgariteit, de obsceniteit en de traumatische aspecten van de werkelijkheid niet uit de weg.
Toneelhuis wil nadrukkelijk aanwezig zijn in het Antwerpse culturele leven en in de stedelijke cultuur. Het beschouwt Antwerpen als zijn artistieke biotoop. Naast zijn lokale verankering reist Toneelhuis met het werk van de makers steeds meer buiten de landsgrenzen.