Vraagt een ander systeem om andere kunstenaars? In Metamorfose in podiumland, de veldanalyse van de podiumkunsten die VTi in juni 2007 presenteerde, brachten we in kaart op welke manier podiumkunst maken veranderde in de periode van het Podiumkunstendecreet (1993-2005). Het productiesysteem onderging een ware metamorfose. Maar ook de positie van de individuele kunstenaar in dit landschap is sterk veranderd. Gezelschappen zijn steeds minder opgebouwd als een structuur rond een individu of een vaste club van podiumkunstenaars. Nogal wat gezelschappen vormden zich - deels naar het model van de kunstencentra - om tot flexibele en interdisciplinaire productiekernen die een los-vaste relatie onderhouden met freelance kunstenaars.

Heel wat kunstenaars profileren zich niet als lid van een gezelschap, maar als een individuele speler in de netwerkomgeving. Ze leggen een eigen traject af langs verschillende huizen. Ze doen dat letterlijk ‘zelfstandig': kunstenaars manifesteren zich als een individu op een freelance markt. Dit doet zich ook in toenemende mate voor in een internationale omgeving. Die krijgt niet enkel vorm op het niveau van organisaties, maar ook op het niveau van de individuele kunstenaar die internationaal steeds mobieler werd.

In deze context heet het wel eens dat de kunstenaars ‘geëmancipeerd' zijn. Uit dit alles doemt het beeld op van de kunstenaar als een ondernemende en zelfverzekerde actor, maar de vraag is of de realiteit er voor velen niet anders uitziet.

Dit Courant-dossier verschijnt net na Eerste Hulp in O., een debat- en ontmoetingstweedaagse die eind april te Oostende de beginnende individuele kunstenaar centraal stelde. In Courant#85 vindt u alvast enkele sfeerbeelden en statements waarmee verscheidene betrokkenen de studiedag op gang schoten. Lucas De Man (regiestudent Toneelschool Amsterdam) bevraagt de bestaande constructies en mogelijkheden waarbinnen hij als jonge maker het veld betreedt. Marleen Decabooter (artistieke leider nOna Mechelen) houdt een vurig pleidooi tegen de verkneutering van het theater - zonder noodzaak geen theater. Kristof Jonckheere (programmator BUDA Kortrijk) beschouwt de mogelijkheden die een kunstencentrum aan jong talent kan bieden. Tenminste als dat talent daar rijp voor is. Deze stellingnamen worden hier gecompleteerd door gesprekken met Ben Benaouisse, Koen Kwanten en Ugo Dehaes. Er is ook een getuigenis van Wim Vandekeybus die tijdens een debat in deBuren nadacht over wijzigingen in het landschap sinds de jaren 1980.

Als aanvulling op het dossier in deze Courant verscheen ‘Survival in de podiumjungle', een nieuw onderzoeksartikel dat - net als Metamorfose in podiumland - gebaseerd is op de gegevens in de VTi-podiumdatabank. Daarbij zoomen we in op de positie van acteurs, dansers en muzikanten in de (gesubsidieerde) podiumproductie tussen 1993 en 2005.

Lees hier het artikel: www.vti.be/survival

Inhoud

Woord Vooraf

Dossier De KUNSTENAAR als individu

INLEIDING

De positie van de individuele kunstenaar in de podiumsector is de voorbije decennia sterk veranderd. Nogal wat organisaties vormden zich om tot flexibele en interdisciplinaire productiekernen die een los-vaste relatie onderhouden met freelance kunstenaars. In deze context doemt het beeld op van de ‘geëmancipeerde' kunstenaar als een ondernemende en zelfverzekerde actor. De vraag is of de realiteit er voor velen niet anders uitziet.

MEER PROJECTSUBSIDIES EN BEURZEN

In januari pakte minister Anciaux uit met een stijging van het budget voor projectsubsidies aan organisaties. Binnen de podiumkunsten is de toename voor de theater- en dansprojecten met respectievelijk 40 en 43 % opvallend. Maar ook in de verdeling van de subsidie aan individuele kunstenaars valt de grote aanwezigheid van podiumartiesten op.

STATEMENTS EERSTE HULP IN O.

Op vrijdag 25 en zaterdag 26 april organiseerde VTi met Vrijstaat O., Theater aan Zee en Bâtard Festival een tweedaagse in Oostende voor en over de beginnende kunstenaar. We vroegen enkele betrokkenen om een statement.

Alles wat je zegt is al gezegd. Alles wat je doet is al gedaan. Alles behalve jij

Als jonge maker en student aan de regieopleiding in Amsterdam, vuurt Lucas De Man zijn collega's aan tot meer passie, rock-'n-roll en echte ontmoetingen in het theater.

Zonder noodzaak geen theater

Een opgemerkt pleidooi van Marleen Decabooter, artistiek leider van kunstencentrum nOna, tegen de ‘verkneutering' in het theater.

Van dromen en diggelen

Als artistiek coördinator en programmator podiumkunsten van kunstencentrum BUDA reflecteert Kristof Jonckheere over wat dit huis al dan niet voor jonge makers kan betekenen.

VRIJ EN VERANTWOORDELIJK

Sinds 2000 maakt choreograaf en danser Ugo Dehaes elke twee jaar een avondvullende voorstelling. Met zijn eigen vzw kiest hij bewust voor een projectmatige aanpak, om zo de productiedruk van een structurele subsidie te vermijden.

HET CREËREN VAN OPENINGEN

Sinds 1 januari 2008 is WorkSpaceBrussels erkend als werkplaats voor de podiumkunsten. Coördinator Koen Kwanten putte uit zijn eerdere ervaringen bij Klapstuk, Dans in Kortrijk en Buda om een flexibele structuur op te bouwen die artiesten tijd en ruimte geeft om zich verder te ontplooien.

GAMES

Satirisch beeldmateriaal van een anonieme middenveldspeler

LEREN OMGAAN MET JE VRIJHEID

In het kader van het Europese netwerk APAP (Advancing Performance Art Project) onderzoekt danser-regisseur Ben Benaouisse de mogelijkheid om een nieuw gezelschap voor podiumkunsten op te richten.

‘Ooit plantten we een boom in de woestijn. Nu staat die boom in een bos'

Ondanks de enorme evolutie die de danssector doormaakte, is de structuur rond Ultima Vez de voorbije decennia maar weinig veranderd. Wim Vandekeybus vergelijkt de situatie in de dans vandaag met de tijd toen hij debuteerde.

Niet de kunst maar het publiek moet hybridiseren

Courant#84 boog zich over de toenemende hybridisering binnen de Vlaamse podiumkunsten. Luk Lambrecht schreef een reactie vanuit zijn ervaring als programmator beeldende kunst en dans in cultuurcentrum Strombeek.

Beleid

Wijzigingen Kunstendecreet in de maak; Deadlines voor het indienen van subsidieaanvragen in het kader van het Kunstendecreet.

Tussenstand

Actiedag interculturaliseren; Praktijkprojecten cultuurmanagement: Kwarts.be

Kalender

Res/Ref op Kunstenfestivaldesarts; Studiedag jeugdtheater; Internationaal seminarie spreiding van podiumkunsten; Platform podiumkunsten

Colofon

Author: Vlaams Theater Instituut